Maakte ik met mijn appels de natuur een beetje minder natuurlijk?
Wat moest ik lachen toen ik jaren geleden voor het eerst een melding zag van een Baltimoretroepiaal. Dat geloof je toch niet, zo’n belachelijke naam? Ik moest meteen denken aan de melding van een Grote trap en een Kleine trap in de duinen, op 1 april. En aan al die vogelaars die daar een keukentrap en ladder aantroffen. Erg leuk, maar ’Baltimoretroepiaal’ was natuurlijk wat overdone. Grinnikend pakte ik een vogelboekje om te kijken of iemand zich misschien had vergist. En las: Baltimoretroepiaal, Icterus galbula, dwaalgast uit Noord-Amerika (oktober 1987).
Al weken bivakkeert er weer een in Alkmaar. Volgens de kenners een echte wilde, en daarom trokken begin januari massa’s vogelaars naar de woonwijk om het dier met eigen ogen te aanschouwen. Hij haalde de landelijke pers. De voor- en achtertuintjes zijn met hun voederplankjes en voedersilo’s een waar luilekkerland, en de troepiaal maakt dan ook geen aanstalten huiswaarts te keren.
Nu hoor ik vaak zeggen dat voor- en achtertuinen geen natuur zijn. Och, er komen wel koolmeesjes in de nestkastjes en vlinders en soms een plantje, maar tuinnatuur leidt toch vaak tot meewarig schuine glimlachjes. Maar deze troepiaal is – volgens de kenners – zomaar op de winden vanuit Noord-Amerika hierheen gewaaid. Dat lijkt me toch wel echte natuur. Een zeldzamer vogel vind je vrijwel nergens in Nederland, en dat maakt het contrast met tuinnatuur wel boeiend.
In zijn thesis ‘Echte natuur’ zet Chris van Koppen een aantal onderzoeken naar natuurbeleving op een rijtje. In tegenstelling tot veel ‘deskundigen’ – beleidsmakers en wetenschappers – hebben veel ‘gewone mensen’ een breed natuurbeeld. “Het accent bij echte natuur ligt sterker op spontaniteit dan op ongereptheid in de zin van wildernis of oernatuur”, aldus Chris van Koppen (hij refereert aan Buijs en Volker, 1997: Publiek draagvlak voor natuur en natuurbeleid). Dat brede natuurbeeld werd vorig jaar in het onderzoek van het LNV-consumentenplatform (Van picknickplek tot ecoduct) bevestigd: onkruid, parken, alles is wel een beetje natuur. Maar liefst 49% van de respondenten vond maisakkers natuur, en in het algemeen mocht men concluderen dat voor veel mensen de begrippen natuur, landschap en milieu wat door elkaar lopen en allemaal te maken hebben met ‘buiten’.
Toen ik afgelopen weekeinde in mijn eigen achtertuin naar buiten keek werd ik verrast door Kramsvogels. Als er veel sneeuw ligt komen ze hier wel vaker. Ze zwerven over het land en landen spontaan in de achtertuinen, op zoek naar voedsel. Die Kramsvogels waren wel echte natuur, vond ik. Meer dan de koolmeesjes, die hier in de wijk niet zouden overleven zonder wintervoer en nestkastjes. Natuurlijk hing ik meteen appels in de boom. Maakte ik daarmee de natuur een beetje minder natuurlijk? Nou ja, dat moest dan maar. De Kramsvogels waren er blij mee, en ik dus ook.
En vandaag ging ik dan, vermoedelijk als één van de laatsten in Nederland, op zoek dat andere icoon van tuinbiodiversiteit: de Baltimoretroepiaal. Vanaf tien uur liep ik in de straten te turen, met rondjes die steeds groter werden. Niks te zien. Vinken, putters, groenlingen, heggenmussen, koperwieken, noem maar op. Geen Baltimoretroepiaal. Na enen kreeg ik versterking van een andere vogelaar, maar dat hielp weinig. Nadat ik voor de zoveelste keer hetzelfde paadje afliep, het langzamerhand tijd werd om naar huis te gaan, ik me afvroeg of de vogel niet al lang was gevlogen, gevangen of gepakt door één van de wijkkatten, ging een deur open. Een man stapte naar buiten. “Kom je voor die vogel? Hij zat de hele tijd in mijn achtertuin. Ik heb je nog geroepen, maar je reageerde niet. Jammer voor je, want nu ga ik even wandelen.”
Hij had me nog geroepen… Na vier uur slenteren langs de voortuinen wist ik niet zo goed hoe ik moest reageren op het nieuws dat de troepiaal zich al die tijd in de achtertuin had bevonden.
(wordt vervolgd)
Tags: achtertuin, alkmaar, biodiversiteit, biodiversity, echte natuur, koppen, natuur, troepiaal, tuin
